Sprzeczne informację na temat zasad korzystania z ,,Małego ZUS plus” od 1 stycznia 2026 r. po nowelizacji przepisów. Rzecznik MiŚP wystąpił do Prezesa ZUS oraz Ministra Rodziny, Pracy i Polityk i Społecznej o stanowiska.
06/02/2026
Zmiany obowiązujące od stycznia 2026 r. w zakresie korzystania z preferencji składkowej „Mały ZUS Plus” są powszechnie przedstawiane jako zakończenie wieloletniego sporu interpretacyjnego pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, przedsiębiorcami oraz Rzecznikiem Małych i Średnich Przedsiębiorców.
W przestrzeni medialnej i w oficjalnych komunikatach administracji publicznej pojawia się przekaz, że nowe przepisy jednoznacznie przesądzają charakter ulgi, jej cykliczność oraz zasady zgłaszania się do preferencji.
Mimo tego Rzecznik MŚP wskazuje, że dla bezpieczeństwa prawnego przedsiębiorców nadal zasadne jest sięganie po instytucję interpretacji indywidualnej wydawanej przez ZUS.
Źródła wieloletnich wątpliwości interpretacyjnych. Mały zus plus 2026
Spór dotyczący Małego ZUS Plus koncentrował się przez lata wokół kilku kluczowych zagadnień, w tym przede wszystkim tego, czy ulga przysługuje jednorazowo, czy też może być wykorzystywana cyklicznie.
Rozbieżności te nie miały charakteru teoretycznego, lecz przekładały się bezpośrednio na decyzje ZUS w indywidualnych sprawach oraz na ryzyko finansowe po stronie przedsiębiorców.
Istota „Małego ZUS plus” i znaczenie planowanych zmian. ZUS weryfikuje?
„Mały ZUS plus” od lat pełni funkcję wsparcia dla przedsiębiorców osiągających relatywnie niskie dochody, umożliwiając im opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości uzależnionej od faktycznie uzyskiwanego dochodu, a nie od sztywno określonej podstawy.
Planowana nowelizacja przepisów miała, zgodnie z zapowiedziami legislacyjnymi, uporządkować dotychczasowe regulacje oraz usunąć problemy interpretacyjne sygnalizowane przez praktyków.
Tymczasem projektowane i uchwalone zmiany doprowadziły do powstania nowych niejasności, zwłaszcza w zakresie warunków kontynuowania ulgi po 2025 r. oraz sposobu liczenia limitów uprawniających do jej stosowania.
Mały ZUS plus jako instrument wsparcia najmniejszych przedsiębiorców. Podstawa wymiaru składek – to nie ubezpieczenia emerytalne
Mały ZUS plus od momentu wprowadzenia stanowi jedno z kluczowych narzędzi wsparcia mikroprzedsiębiorców osiągających stosunkowo niskie dochody.
Ulga pozwala na opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości uzależnionej od dochodu z działalności gospodarczej, a nie od standardowej, ryczałtowej podstawy.
Dzięki temu obciążenia składkowe są bardziej proporcjonalne do faktycznych możliwości finansowych przedsiębiorcy, co ma szczególne znaczenie w pierwszych latach prowadzenia działalności lub w okresach spadku przychodów.
Nowe przepisy zachowują ten podstawowy mechanizm, jednocześnie porządkując kwestie czasowe związane z prawem do ulgi.
Limit 36 miesięcy w 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności. Wpływ składki zdrowotnej i podatku vat?
Zgodnie z nowymi regulacjami, w każdym 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności gospodarczej przedsiębiorca będzie mógł korzystać z małego ZUS plus maksymalnie przez 36 miesięcy. Czy to zatem chodzi o 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej?
Oznacza to, że ustawodawca jednoznacznie określił relację pomiędzy pięcioletnim okresem rozliczeniowym a maksymalnym czasem korzystania z obniżonych składek. Co istotne, do limitów wlicza się każdy miesiąc kalendarzowy, w którym działalność była prowadzona lub w którym ulga była stosowana choćby przez jeden dzień.
Nawet krótkotrwałe korzystanie z preferencji w danym miesiącu skutkuje zaliczeniem całego miesiąca do wykorzystanego limitu, co wymaga od przedsiębiorców większej uwagi przy planowaniu momentu rozpoczęcia i zakończenia stosowania ulgi.
Nowe zasady niezależne od wcześniejszego korzystania z ulgi. Mały zus plus 2026
Jedną z kluczowych zmian obowiązujących od 2026 r. jest to, że prawo do 36 miesięcy korzystania z małego ZUS plus w ramach 60-miesięcznego okresu przysługuje na nowych zasadach niezależnie od tego, czy przedsiębiorca korzystał z ulgi przed 2026 r., czy dopiero zamierza z niej skorzystać po tej dacie.
Oznacza to zerwanie z dotychczasowymi wątpliwościami interpretacyjnymi dotyczącymi „liczenia od nowa” lub kontynuowania wcześniejszych limitów. Jednocześnie pozostałe warunki uprawniające do ulgi, takie jak limity przychodów czy sposób ustalania dochodu, pozostają bez zmian, co zapewnia pewną ciągłość systemową.
Sposób liczenia 60-miesięcznych okresów i konsekwencje ich upływu. Okres opłacania preferencyjnych składek zus
Pierwszy 60-miesięczny okres rozpoczyna się w miesiącu, w którym przedsiębiorca po raz pierwszy skorzysta z małego ZUS plus po 2025 r.
Kolejne pięcioletnie okresy są liczone analogicznie, czyli od miesiąca, w którym działalność gospodarcza jest kontynuowana po zakończeniu poprzedniego cyklu. Konstrukcja ta ma charakter sztywny i nie przewiduje możliwości „zawieszania” biegu okresu, co oznacza, że czas upływa niezależnie od tego, czy przedsiębiorca faktycznie korzysta z ulgi w danym momencie.
W praktyce wymusza to bardziej strategiczne podejście do planowania wykorzystania 36 miesięcy preferencji.
Utrata niewykorzystanych miesięcy ulgi z małego zus plus
Nowe przepisy jednoznacznie przesądzają, że niewykorzystane miesiące ulgi nie przechodzą na kolejny 60-miesięczny okres. Jeżeli przedsiębiorca w danym pięcioletnim przedziale nie wykorzysta pełnych 36 miesięcy małego ZUS plus, pozostała część limitu przepada bezpowrotnie.
Z drugiej strony, w sytuacji gdy limit 36 miesięcy zostanie wyczerpany wcześniej, przedsiębiorca traci prawo do ponownego skorzystania z ulgi aż do zakończenia danego 60-miesięcznego okresu. Rozwiązanie to wzmacnia zasadę „okna czasowego” i ogranicza elastyczność, ale jednocześnie wprowadza większą przejrzystość systemu.
Dodatkowe 12 miesięcy ulgi dla wybranej grupy przedsiębiorców
Nowelizacja przewiduje także szczególne rozwiązanie dla przedsiębiorców, którzy prowadzili działalność gospodarczą w 2023 r. i spełniali warunki do skorzystania z przedłużonego małego ZUS plus.
Dla tej grupy ustawodawca utrzymał możliwość wykorzystania dodatkowych 12 miesięcy ulgi. Jeżeli do końca 2025 r. przedsiębiorca nie wykorzystał całego tego dodatkowego limitu, zachowuje prawo do skorzystania z pozostałych miesięcy po 2025 r., przy czym uwzględnia się okresy już wcześniej wykorzystane.
Rozwiązanie to ma charakter przejściowy i stanowi formę ochrony praw nabytych.
Prawo do rezygnacji z małego ZUS plus – z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej? Zakończenia zus preferencyjnego
Mimo wprowadzenia bardziej precyzyjnych zasad czasowych, przedsiębiorcy nadal zachowują prawo do dobrowolnej rezygnacji z ulgi w dowolnym momencie lub do niekorzystania z niej pomimo spełniania wszystkich warunków ustawowych.
Decyzja w tym zakresie wymaga jednak prawidłowego i terminowego zgłoszenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na właściwych formularzach.
Brak zgłoszenia lub zastosowanie niewłaściwego kodu ubezpieczeniowego skutkuje automatyczną rezygnacją z małego ZUS plus na dany rok kalendarzowy, co w praktyce może mieć poważne konsekwencje finansowe.
Kontynuacja ulgi bez ponownego zgłaszania do ZUS. Szybkie skorzystanie z ulgi mały zus plus
Ustawodawca przewidział rozwiązanie ułatwiające sytuację przedsiębiorców, którzy korzystali z małego ZUS plus do końca grudnia 2025 r. i nie wykorzystali pełnego limitu 36 miesięcy.
Jeżeli ulga przysługuje im również od stycznia 2026 r., nie mają oni obowiązku wyrejestrowywania się z ubezpieczeń ani ponownego zgłaszania z kodem właściwym dla ulgi.
W takiej sytuacji w 2026 r. składa się wyłącznie dokumenty rozliczeniowe z odpowiednim kodem tytułu ubezpieczenia, co znacząco upraszcza formalności po stronie płatników składek.
Zgłoszenie do ulgi po przerwie lub po raz pierwszy do małego zus plus = 36 miesięcy ulgi?
Inaczej wygląda sytuacja przedsiębiorców, którzy w 2025 r. nie korzystali z ulgi lub zakończyli jej stosowanie przed końcem grudnia 2025 r., a chcą skorzystać z małego ZUS plus w 2026 r.
Osoby te, o ile spełniają wymagane warunki, muszą dokonać zgłoszenia do ulgi najpóźniej do 2 lutego 2026 r., ponieważ 31 stycznia przypada w sobotę.
Procedura obejmuje wyrejestrowanie z ubezpieczeń z dotychczasowym kodem oraz ponowne zgłoszenie z kodem właściwym dla małego ZUS plus, a następnie złożenie dokumentów rozliczeniowych do 20 lutego 2026 r.
Wyłączenia z prawa do małego ZUS plus – z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej?
Nie wszyscy przedsiębiorcy mogą skorzystać z ulgi. Mały ZUS plus nie przysługuje osobom rozpoczynającym działalność gospodarczą, które w pierwszej kolejności mogą korzystać z ulgi na start lub preferencyjnych składek, a także przedsiębiorcom rozliczającym się kartą podatkową i jednocześnie korzystającym ze zwolnienia z VAT.
Z ulgi wyłączone są również osoby prowadzące inną pozarolniczą działalność, na przykład jako wspólnicy spółek, oraz przedsiębiorcy wykonujący działalność na rzecz obecnego lub byłego pracodawcy w takim samym zakresie jak w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.
Wysokość składek w ramach małego ZUS plus. Kwestia wymiaru składek na ubezpieczenia
Mały ZUS plus polega na opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne od podstawy ustalonej na podstawie dochodu z działalności gospodarczej za poprzedni rok.
Podstawa ta nie może być jednak niższa niż 30 procent minimalnego wynagrodzenia ani wyższa niż 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.
W 2026 r. oznacza to, że podstawa wymiaru składek musi mieścić się w przedziale od 1 441,80 zł do 5 652,00 zł, co wyznacza jednocześnie minimalny i maksymalny poziom obciążeń składkowych w ramach tej ulgi.
Komunikaty rządowe a oficjalne stanowisko ZUS w sprawie małego zus plus. 36 miesięcy ulgi?
Od końca 2025 r. na oficjalnych stronach rządowych oraz na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zaczęły pojawiać się komunikaty sugerujące, że od stycznia 2026 r. przedsiębiorcy mogą korzystać z 36 miesięcy ulgi Mały ZUS Plus na nowych zasadach, niezależnie od tego, czy wykorzystywali ją wcześniej, czy też nigdy z niej nie korzystali.
W komunikatach rządowych wskazuje się również, że w sytuacji, gdy przedsiębiorca zacznie spełniać warunki do skorzystania z ulgi w trakcie roku, na przykład po zakończeniu okresu preferencyjnych składek, powinien zgłosić się do ZUS w terminie 7 dni od dnia spełnienia warunków.
Jednocześnie ZUS podaje informacje o terminach zgłoszeniowych, odwołując się zarówno do 31 stycznia danego roku, jak i do siedmiodniowego terminu w przypadku rozpoczęcia lub wznowienia działalności w innych miesiącach.
Pierwotna intencja ustawodawcy a praktyka stosowania prawa. Ile miesięcy ulgi mały zus?
Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców przypomina, że pierwotnym celem prawodawcy było wprowadzenie pięcioletniego, czyli 60-miesięcznego, okresu rozliczeniowego, w ramach którego przedsiębiorca mógłby maksymalnie przez 36 miesięcy korzystać z Małego ZUS Plus.
Na taką interpretację wskazują nie tylko obecne przepisy, lecz także wypowiedzi zawarte w protokołach posiedzeń sejmowych komisji z lipca 2018 r., w tym Komisji Nadzwyczajnej do Spraw Deregulacji, Komisji Gospodarki i Rozwoju oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny.
Również wcześniejsze komunikaty administracji rządowej jednoznacznie wskazywały na zasadę trzech lat ulgi w ciągu pięciu lat, z możliwością ponownego skorzystania po upływie tego okresu.
Rozbieżności w przekazie instytucji publicznych w zakresie małego zus plus
Na przestrzeni lat zarówno ZUS, jak i poszczególne resorty publikowały informacje, które wzajemnie się uzupełniały, ale nie zawsze były ze sobą w pełni spójne.
W 2023 r. ZUS wyjaśniał, że jeśli przesłanki negatywne wyłączające prawo do Małego ZUS Plus ustąpią w trakcie roku, przedsiębiorca może zgłosić się do ulgi w dowolnym miesiącu roku kalendarzowego. Z kolei Ministerstwo Rozwoju i Technologii już w 2020 r. informowało wprost, że ulga przysługuje przez trzy lata w ciągu pięciu lat, a następnie może być stosowana od nowa.
Podobne stanowisko prezentowała Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, wskazując na maksymalnie trzyletni okres korzystania z preferencji w ramach kolejnych pięciu lat prowadzenia działalności. Tego rodzaju przekazy, choć oficjalne, nie miały jednak charakteru wiążącego w indywidualnych sprawach.
Znaczenie interpretacji indywidualnej dla przedsiębiorcy – także w zakresie pozarolniczej działalności gospodarczej
W ocenie Rzecznika MŚP, mimo uporządkowania przepisów od 2026 r., przedsiębiorcy powinni rozważyć złożenie do ZUS wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej na formularzu USI. Koszt uzyskania pisemnej interpretacji wynosi 40 zł, jednak daje ona realną ochronę prawną.
Choć interpretacja indywidualna nie jest wiążąca dla przedsiębiorcy, to zastosowanie się do niej wyklucza możliwość nałożenia sankcji administracyjnych, finansowych lub kar, a także pobrania składek w wysokości wyższej niż wynikająca z interpretacji.
Co szczególnie istotne, interpretacja indywidualna jest wiążąca dla ZUS oraz innych właściwych organów państwowych i może zostać zmieniona wyłącznie w trybie wznowienia postępowania.
Informacje na stronach urzędowych a ochrona prawna w kwestii małego zus plus. Podstawa wymiaru składek
Rzecznik podkreśla, że choć oficjalna strona ZUS zawiera informacje o przysługujących przedsiębiorcom prawach i tym samym realizuje obowiązek informacyjny wynikający z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, to treści tam publikowane nie mają mocy wiążącej w razie sporu z organem rentowym. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca, który zastosuje się wyłącznie do komunikatu ze strony internetowej, nie uzyska takiej ochrony prawnej, jaką daje interpretacja indywidualna.
Rola Rzecznika MŚP w sporach z ZUS – co od stycznia 2026 r?
W sytuacji powstania sporu pomiędzy przedsiębiorcą a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych możliwe jest również złożenie wniosku o interwencję do Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców.
Postępowanie to jest nieodpłatne i może stanowić istotne wsparcie w relacji z organem rentowym, zwłaszcza w sprawach dotyczących wykładni nowych przepisów. Rzecznik zapowiedział jednocześnie wystąpienie do Prezesa ZUS oraz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w celu uzyskania jednoznacznego i spójnego stanowiska w zakresie stosowania Małego ZUS Plus od 2026 r.
Skutki niepewności dla przedsiębiorców – rola deklaracji rozliczeniowej
Brak jednolitej wykładni przepisów powoduje realne ryzyko błędów po stronie przedsiębiorców, którzy już na etapie planowania finansowego na 2026 r. muszą podejmować decyzje dotyczące formy opłacania składek.
Niejasności mogą prowadzić do sytuacji, w których przedsiębiorca zastosuje ulgę w przekonaniu o przysługującym mu prawie, a następnie spotka się z zakwestionowaniem tego stanowiska przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Konsekwencją mogą być zaległości składkowe, konieczność zapłaty odsetek, a także długotrwałe postępowania wyjaśniające.
Taki stan rzeczy podważa zaufanie do stabilności systemu ubezpieczeń społecznych i stoi w sprzeczności z zasadą pewności prawa.
Oczekiwania wobec stanowisk ZUS i resortu. ZUS preferencyjny?
Środowisko przedsiębiorców oczekuje, że stanowiska Prezesa ZUS oraz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej będą nie tylko jednoznaczne, ale również publicznie dostępne i konsekwentnie stosowane w praktyce.
Kluczowe znaczenie ma potwierdzenie, w jaki sposób należy interpretować nowe regulacje od 1 stycznia 2026 r., w tym czy dotychczasowe uprawnienia do „Małego ZUS plus” będą zachowane oraz jakie warunki trzeba będzie spełnić, aby z ulgi korzystać w kolejnych latach.
Jasne wytyczne mogłyby ograniczyć ryzyko sporów oraz przyczynić się do stabilizacji sytuacji prawnej mikro- i małych przedsiębiorców.
Podsumowanie i znaczenie dalszych działań. Niższe składki na ubezpieczenia w 2026 r?
Spór interpretacyjny wokół zasad korzystania z „Małego ZUS plus” po nowelizacji przepisów pokazuje, jak istotne znaczenie ma precyzyjna legislacja oraz skuteczna komunikacja zmian prawa. Jak to wpłynie na formę deklaracji rozliczeniowej?
Interwencja Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców stanowi ważny krok w kierunku ochrony interesów przedsiębiorców i przywrócenia pewności prawa.
Ostateczne stanowiska ZUS i właściwego ministra będą miały kluczowe znaczenie dla praktycznego stosowania przepisów od 2026 r. i mogą zdecydować o tym, czy „Mały ZUS plus” nadal będzie realnym instrumentem wsparcia dla najmniejszych firm, czy też stanie się źródłem kolejnych wątpliwości i obciążeń administracyjnych.
Skontaktuj się z nami
Doradca biznesowy skontaktuje się z Tobą
i wspólnie ustalimy czy i jak możemy Ci pomóc?
Pracujemy od poniedziałku do piątku
w godzinach od 9:00 do 17:00
Wypełnij formularz
Więcej z naszego bloga
