Raportowanie ESG – nowy obowiązek nie tylko dla gigantów. Jak dotknie Twoją firmę?
04/08/2026
Raportowanie ESG przestaje być tematem wyłącznie dla największych przedsiębiorstw
Jeszcze kilka lat temu raportowanie ESG kojarzyło się przede wszystkim z największymi korporacjami notowanymi na giełdzie. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Raportowanie ESG to proces sprawozdawczy pokazujący wpływ przedsiębiorstwa na środowisko, społeczeństwo oraz ład korporacyjny, a w Unii Europejskiej staje się obowiązkiem dla coraz szerszej grupy firm, szczególnie w związku z Dyrektywą CSRD i zmianami wdrażanymi od 2027 roku. W całej Unii Europejskiej trwa proces przebudowy zasad raportowania w zakresie zrównoważonego rozwoju, a nowe przepisy stopniowo zmieniają sposób funkcjonowania przedsiębiorców. Co istotne, choć w 2026 r. zapowiedziano istotne ograniczenie obowiązku raportowania ESG, nie oznacza to, że temat przestaje dotyczyć mniejszych podmiotów. Wręcz przeciwnie – raportowanie ESG zyskuje na znaczeniu również w relacjach biznesowych, podczas ubiegania się o finansowanie czy budowania pozycji rynkowej.
Obecnie coraz więcej przedsiębiorców przekonuje się, że informacje dotyczące wpływu prowadzonej działalności na środowisko, społeczeństwo oraz sposobu zarządzania przedsiębiorstwem są analizowane nie tylko przez organy nadzoru, ale również przez banki, kontrahentów oraz inwestorów. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli dane przedsiębiorstwa nie obejmuje jeszcze ustawowy obowiązek raportowania, może ono zostać poproszone o przekazanie danych niezbędnych do sporządzenia raportu ESG przez większego partnera handlowego. Z tego względu temat dotyczy nie tylko dużych firm i grup kapitałowych, ale także małych i średnich przedsiębiorstw działających w łańcuchach dostaw, które muszą przygotować się do nowych wymagań swoich partnerów i rynku.
Zmiany wynikają przede wszystkim z unijnych regulacji dotyczących zrównoważonego rozwoju. Celem nowych przepisów jest zwiększenie przejrzystości rynku oraz umożliwienie porównywania przedsiębiorstw nie tylko pod względem wyników finansowych, ale także ich wpływu na otoczenie. Z tego względu ESG staje się jednym z najważniejszych elementów współczesnego zarządzania przedsiębiorstwem. Dalej wyjaśniamy, na czym polegają trzy filary ESG, jakie obowiązki wprowadzają CSRD i Pakiet Omnibus, które firmy obejmą nowe zasady oraz jak praktycznie przygotować organizację do wdrożenia raportowania.
Czym jest ESG?
Wyjaśnienie, czym jest ESG, warto rozpocząć od rozwinięcia samego skrótu. ESG oznacza trzy podstawowe obszary funkcjonowania przedsiębiorstwa – środowisko (Environmental), czyli kwestiami środowiskowymi, kwestie społeczne (Social) oraz ład korporacyjny (Governance). To właśnie na tych trzech filarach opiera się współczesne raportowanie ESG oraz cała koncepcja raportowania zrównoważonego rozwoju.
Pierwszy filar dotyczy wpływu przedsiębiorstwa na środowisko. Analizowane są informacje dotyczące między innymi emisji gazów cieplarnianych, gospodarowania odpadami, zużyciu energii, wykorzystania zasobów naturalnych czy działań podejmowanych w celu ograniczenia negatywnego wpływu na zmiany klimatyczne. Coraz większe znaczenie mają również rozwiązania związane z gospodarką o obiegu zamkniętym oraz efektywnym wykorzystywaniem surowców.
Drugi obszar obejmuje relacje przedsiębiorstwa z ludźmi. Ocenie podlegają warunki zatrudnienia pracowników, bezpieczeństwo pracy, przestrzeganie praw człowieka, równość szans, różnorodność zatrudnienia oraz zaangażowanie społeczne przedsiębiorstwa. W praktyce oznacza to konieczność analizowania wielu aspektów związanych z prowadzeniem działalności w sposób odpowiedzialny społecznie.
Trzecim filarem jest ład korporacyjny, czyli sposób zarządzania organizacją. Obejmuje on między innymi strukturę zarządzania, system kontroli wewnętrznej, etykę biznesową, przeciwdziałanie korupcji oraz procedury zarządzania ryzykiem. Dla wielu przedsiębiorstw właśnie ten element okazuje się jednym z największych wyzwań podczas przygotowywania pierwszego raportu ESG.
Raportowanie ESG a Dyrektywa CSRD
Podstawą obecnych regulacji jest Dyrektywa CSRD, która zastąpiła wcześniejsze przepisy dotyczące ujawniania informacji niefinansowych. Jej głównym celem było stworzenie jednolitych zasad sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju dla przedsiębiorstw funkcjonujących na terenie Unii Europejskiej.
Nowe przepisy wprowadziły znacznie szerszy obowiązek raportowania niż obowiązujące wcześniej regulacje. Jednocześnie określono jednolite europejskie standardy przygotowywania raportów. W ramach CSRD przedsiębiorcy zobowiązani są raportować zgodnie z dokumentami określanymi jako European Sustainability Reporting Standards, czyli standardy ESRS.
To właśnie standardy ESRS wskazują, jakie informacje powinien zawierać raport ESG, jakie dane należy ujawniać oraz w jaki sposób przygotowywać standardy raportowania dla poszczególnych przedsiębiorstw. Dzięki temu raporty przygotowywane przez różne podmioty mają być porównywalne, wiarygodne oraz przydatne dla inwestorów, instytucji finansowych oraz kontrahentów podejmujących decyzji inwestycyjnych.
W praktyce raportowanie ESG nie sprowadza się wyłącznie do przedstawienia działań proekologicznych. Obejmuje ono również opis przyjętej strategii, analizę wpływu prowadzonej działalności na otoczenie, identyfikację ryzyk oraz przedstawienie planów dotyczących zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstwa.
Pakiet Omnibus zmienia obowiązki przedsiębiorców
Choć Dyrektywa CSRD znacząco rozszerzyła obowiązek raportowania ESG, już po rozpoczęciu wdrażania nowych przepisów pojawiły się liczne głosy wskazujące, że zakres nowych obowiązków jest zbyt szeroki. Firmy mierzą się też z nowe wyzwania, np. wymogi LCA i dyrektywa EUDR. Dotyczyło to zwłaszcza dużych przedsiębiorstw, ale również podmiotów przygotowujących się do objęcia obowiązkami w kolejnych latach.
W odpowiedzi na te postulaty Komisja Europejska przygotowała Pakiet Omnibus, którego celem jest ograniczenie nadmiernych obciążeń administracyjnych przy jednoczesnym zachowaniu podstawowych założeń dotyczących sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Projekt nowelizacji przewiduje przede wszystkim zmniejszenie liczby podmiotów objętych obowiązkowym raportowaniem, zmianę zasad sporządzania raportów przez grupie kapitałowej, ograniczenie obowiązków dotyczących łańcucha wartości oraz wprowadzenie szeregu uproszczeń dla przedsiębiorców. Nie oznacza to jednak odejścia od koncepcji ESG. Wręcz przeciwnie – ESG pozostaje jednym z kluczowych elementów polityki gospodarczej Unii Europejskiej, a przedsiębiorstwa powinny przygotować się na dalszy rozwój regulacji w tym obszarze.
Kogo dotyczy obowiązek raportowania ESG po zmianach?
Jednym z najważniejszych pytań, jakie obecnie zadają sobie przedsiębiorcy, jest to, kogo dotyczy obowiązek raportowania ESG po planowanych zmianach przepisów. Jeszcze do niedawna zakładano stopniowe rozszerzanie obowiązków na kolejne grupy przedsiębiorców. Obecnie jednak kierunek zmian jest inny. Zarówno Komisja Europejska, jak i państwa członkowskie dostrzegły, że pierwotny model raportowania generował bardzo wysokie koszty organizacyjne i administracyjne.
Projekt nowelizacji przewiduje, że obowiązek raportowania ESG zostanie ograniczony przede wszystkim do największych podmiotów gospodarczych. W praktyce oznacza to, że obowiązkowe raportowanie ESG będzie obejmowało przede wszystkim te przedsiębiorstwa, które zatrudniają ponad 1000 pracowników oraz spełniają odpowiednie kryteria finansowe. W efekcie znaczna część podmiotów, które wcześniej przygotowywały się do wdrożenia nowych obowiązków, zostanie wyłączona z systemu obowiązkowego raportowania.
Zmiany dotyczą zarówno pojedynczych przedsiębiorstw, jak i podmiotów funkcjonujących w grupie kapitałowej. W przypadku dużych jednostek oraz jednostek dominujących analizowane będą dane odnoszące się do całej grupy, a nie wyłącznie do pojedynczej spółki. Właśnie dlatego przedsiębiorcy prowadzący działalność w ramach rozbudowanych struktur organizacyjnych powinni już teraz zweryfikować, czy planowane zmiany rzeczywiście zwolnią ich z nowych obowiązków raportowych.
Jednocześnie należy pamiętać, że projekt nie oznacza likwidacji systemu raportowania zrównoważonego rozwoju. Przeciwnie – jego celem jest skoncentrowanie nowych obowiązków na największych podmiotach, przy jednoczesnym zmniejszeniu obciążeń administracyjnych dla pozostałych przedsiębiorców.
Czy małe i średnie przedsiębiorstwa mogą czuć się bezpieczne?
Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że skoro małe i średnie przedsiębiorstwa oraz część średnich przedsiębiorstw nie będą objęte bezpośrednim obowiązkiem sporządzania raportów, problem ich nie dotyczy. Takie podejście byłoby jednak błędne.
W praktyce raportowanie ESG wywiera wpływ na cały rynek. Duże podmioty objęte przepisami muszą bowiem przedstawiać informacje dotyczące całego łańcucha wartości, a więc również swoich dostawców, producentów, usługodawców czy podwykonawców. Oznacza to, że nawet przedsiębiorca, którego nie obejmuje ustawowy obowiązek raportowania, może zostać zobowiązany do przekazywania licznych informacji swoim kontrahentom.
Dotyczy to przede wszystkim przedsiębiorców uczestniczących w łańcuchu dostaw. Coraz częściej otrzymują oni ankiety dotyczące wpływu prowadzonej działalności na środowisko, polityki wobec pracowników, przestrzegania zasad etyki biznesowej, bezpieczeństwa informacji czy sposobu zarządzania ryzykiem. Dane te są następnie wykorzystywane przez większe podmioty podczas przygotowywania własnych raportów.
Z tego względu raportowanie ESG ma znaczenie również dla tych przedsiębiorców, którzy formalnie nie sporządzają własnego raportu ESG. Dla MŚP zatrudniających poniżej 250 pracowników przewidziano przy tym VSME jako dobrowolny standard. W praktyce brak możliwości przedstawienia wymaganych informacji może prowadzić do utraty atrakcyjnych kontraktów lub ograniczenia współpracy z największymi partnerami biznesowymi.
Value chain cap – mniej obowiązków dla mniejszych firm
Jednym z najistotniejszych elementów Pakietu Omnibus jest wprowadzenie tzw. value chain cap. Rozwiązanie to ma ograniczyć zakres danych, których duże przedsiębiorstwa będą mogły wymagać od swoich mniejszych partnerów biznesowych.
Do tej pory wiele firm objętych obowiązkiem raportowania ESG oczekiwało bardzo szczegółowych informacji od wszystkich podmiotów uczestniczących w łańcuchu wartości. Powodowało to znaczne obciążenia administracyjne, zwłaszcza dla przedsiębiorców, którzy sami nie byli objęci obowiązkiem raportowania.
Po zmianach zakres informacji przekazywanych przez mniejsze podmioty ma zostać ograniczony. Oznacza to, że średnie firmy, małe i średnie przedsiębiorstwa oraz inni uczestnicy łańcucha dostaw nie będą musieli przygotowywać rozbudowanych zestawień wyłącznie na potrzeby swoich kontrahentów.
Nie oznacza to jednak całkowitego zwolnienia z przekazywania danych. Nadal konieczne będzie udostępnianie podstawowych informacji dotyczących funkcjonowania przedsiębiorstwa w zakresie ESG, zwłaszcza tych odnoszących się do wpływu na środowisko, polityki wobec pracowników, sposobu zarządzania czy kwestii związanych ze zrównoważonym rozwojem.
Zmiany dla grup kapitałowych i spółek zależnych
Projekt nowelizacji przewiduje również szereg ułatwień dla podmiotów funkcjonujących w grupie kapitałowej. W praktyce wiele obowiązków związanych z przygotowaniem raportu ESG dotyczyło nie tylko jednostki dominującej, lecz także wszystkich spółek tworzących grupę.
Nowe przepisy przewidują możliwość skorzystania z określonych zwolnień przez holdingi finansowe, a także przez przykładowe podmioty szczególne, takie jak wewnętrzne zakłady ubezpieczeń, jeżeli działalność prowadzona przez poszczególne spółki jest od siebie niezależna. Doprecyzowanie to obejmuje również wewnętrzne zakłady. W takich przypadkach jednostka dominująca będzie mogła zostać zwolniona z obowiązku sporządzania jednego raportu obejmującego całą grupę kapitałową.
Zmiany obejmą również spółkach zależnych oraz jednostki zależne, które zostały nabyte lub połączone z grupą w trakcie roku obrotowego. Projekt przewiduje możliwość nieuwzględniania ich danych w pierwszym raporcie ESG, co ma ułatwić przygotowanie sprawozdawczości po zmianach organizacyjnych.
Istotne modyfikacje dotyczą także przedsiębiorstw spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Ograniczony zostanie zakres przypadków, w których polskie jednostki zależne będą zobowiązane do publikowania raportów dotyczących zagranicznych grup.
Raportowanie zgodnie ze standardami ESRS
Bez względu na to, które podmioty pozostaną objęte nowymi regulacjami, sposób przygotowywania dokumentów pozostanie oparty na European Sustainability Reporting Standards. To właśnie standardy ESRS określają, jak powinno wyglądać raportowanie ESG, jakie informacje należy ujawniać oraz jakie standardy raportowania obowiązują przedsiębiorców.
W ramach CSRD każde przedsiębiorstwo objęte obowiązkiem będzie musiało raportować zgodnie z jednolitymi zasadami. Obejmują one między innymi opis przyjętej strategii, analizę ryzyk, informacje dotyczące kwestii zrównoważonego rozwoju, wpływu prowadzonej działalności na środowisko, relacji z pracownikami, a także działań podejmowanych w obszarach ESG.
Coraz większe znaczenie będzie miała również jakość prezentowanych danych. Dlatego przedsiębiorcy już dziś wdrażają procedury umożliwiające skuteczne gromadzenie informacji, ich analizę oraz weryfikację danych przed publikacją. Ma to istotne znaczenie nie tylko z punktu widzenia zgodności z przepisami, ale również wiarygodności przedsiębiorstwa wobec inwestorów, instytucji finansowych i partnerów biznesowych.
Jak przygotować przedsiębiorstwo do raportowania ESG?
Niezależnie od tego, czy dane przedsiębiorstwo będzie objęte obowiązkiem raportowania ESG już od 2027 r., czy też pozostanie poza zakresem nowych regulacji, warto rozpocząć przygotowania odpowiednio wcześniej. W praktyce raportowanie ESG nie polega wyłącznie na sporządzeniu jednego dokumentu na zakończenie roku obrotowego. To proces obejmujący identyfikację danych, stworzenie odpowiednich procedur, wdrożenie mechanizmów kontroli oraz zaangażowanie wielu osób odpowiedzialnych za różne obszary funkcjonowania organizacji.
Pierwszym krokiem powinno być określenie, czy przedsiębiorstwo spełnia kryteria objęcia nowymi przepisami. Następnie należy przeanalizować, jakie informacje są już gromadzone, a jakie będą wymagały stworzenia nowych procedur. W wielu przypadkach konieczne okazuje się zaangażowanie działów finansowych, HR, compliance, ochrony środowiska, zakupów czy zarządzania jakością. Oznacza to, że raportowanie przestaje być wyłącznie zadaniem księgowości i staje się projektem obejmującym całą organizację.
Równie istotne jest przygotowanie odpowiednich procedur dotyczących pozyskiwania danych od kontrahentów uczestniczących w łańcuchu wartości. To właśnie jakość tych informacji będzie miała wpływ na kompletność przygotowywanego raportu ESG oraz możliwość wykazania zgodności z obowiązującymi przepisami.
Raport ESG a sprawozdanie finansowe
Jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych przez Dyrektywę CSRD jest ścisłe powiązanie informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju z dokumentacją finansową przedsiębiorstwa. Oznacza to, że raport ESG nie funkcjonuje jako odrębny dokument marketingowy, lecz stanowi element rocznej sprawozdawczości przedsiębiorstwa.
W praktyce dane dotyczące wpływu przedsiębiorstwa na środowisko, relacji z pracownikami, kwestii społecznych oraz sposobu zarządzania publikowane są razem z dokumentami finansowymi. Dlatego sprawozdanie finansowe i raport ESG wzajemnie się uzupełniają, prezentując pełniejszy obraz funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Takie rozwiązanie ma umożliwić inwestorom, bankom oraz innym uczestnikom rynku podejmowanie bardziej świadomych decyzji inwestycyjnych. Coraz częściej zwracają uwagę oni bowiem nie tylko na wyniki finansowe, ale również na sposób zarządzania przedsiębiorstwem, poziom ryzyk oraz realizowaną strategię w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Weryfikacja danych i rola biegłych rewidentów
Nowe przepisy zakładają również większy nacisk na jakość ujawnianych informacji. Samo przygotowanie raportu ESG nie będzie wystarczające. Kluczowe znaczenie będzie miała także weryfikacja danych, która ma zwiększyć wiarygodność publikowanych informacji.
W tym zakresie istotną rolę będą odgrywać biegli rewidenci oraz firmy audytorskie. Ich zadaniem będzie ocena, czy przygotowana sprawozdawczość została sporządzona zgodnie z obowiązującymi regulacjami, standardami ESRS oraz pozostałymi wymogami wynikającymi z European Sustainability Reporting Standards.
Projekt nowelizacji przewiduje również uproszczenia dotyczące podmiotów audytorskich z państw trzecich, przeprowadzających atestację raportów przedsiębiorstw, których papiery wartościowe są notowane na rynku regulowanym. Rozwiązania te mają uprościć prowadzenie działalności przez zagraniczne firmy audytorskie oraz ograniczyć zbędne formalności.
ESG jako element budowania przewagi konkurencyjnej
Choć dla wielu przedsiębiorców obowiązek raportowania ESG oznacza przede wszystkim nowe obowiązki administracyjne, warto spojrzeć na ten proces także z perspektywy biznesowej. Coraz częściej raportowanie ESG staje się narzędziem budowania zaufania oraz przewagi konkurencyjnej.
Banki, fundusze inwestycyjne oraz kontrahenci coraz częściej zwracają uwagę na sposób prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwa, w tym na wpływ działalności firmy na otoczenie. Dotyczy to nie tylko wyników finansowych, ale również podejścia do ochrony środowiska, relacji z pracownikami, jakości zarządzania ryzykiem, przejrzystości organizacyjnej czy tego, jak organizacja adresuje kwestie zrównoważonego rozwoju.
Dobrze przygotowany raport ESG może zwiększyć wiarygodność przedsiębiorstwa, ułatwić pozyskanie finansowania oraz poprawić relacje z partnerami biznesowymi. Z kolei brak odpowiednich procedur lub odmowa przekazywania danych coraz częściej prowadzi do ograniczenia współpracy z największymi kontrahentami.
W praktyce oznacza to, że nawet średnie firmy oraz część przedsiębiorców nieobjętych obecnie obowiązkiem raportowania powinny stopniowo przygotowywać się do funkcjonowania w nowych realiach gospodarczych, także pod presją ze strony dużych firm.
Podsumowanie
Zmiany dotyczące raportowania ESG pokazują, że ustawodawca dąży do ograniczenia nadmiernych obciążeń administracyjnych, nie rezygnując jednocześnie z podstawowych założeń polityki zrównoważonego rozwoju. Pakiet Omnibus powoduje, że obowiązek raportowania ESG będzie dotyczył mniejszej liczby podmiotów niż pierwotnie planowano, jednak nie oznacza to końca zmian w tym obszarze.
Największe przedsiębiorstwa, duże jednostki, a także duże spółki objęte odpowiednimi kryteriami, wybrane podmioty działające w grupie kapitałowej, a także część spółek funkcjonujących na rynku regulowanym nadal będą zobowiązane do przygotowywania raportów zgodnie z wymogami Dyrektywy CSRD, standardów ESRS oraz European Sustainability Reporting Standards.
Jednocześnie wpływ nowych regulacji odczują również małe i średnie przedsiębiorstwa uczestniczące w łańcuchu dostaw i łańcuchu wartości. Coraz częściej będą one przekazywać dane dotyczące swojej działalności, polityki wobec pracowników, wpływu na środowisko czy realizowanych działań w zakresie ESG, czego oczekują od nich także wymogi prawne, nawet jeśli nie będą objęte bezpośrednim obowiązkiem raportowania.
Dlatego przygotowanie odpowiednich procedur, analiza obowiązujących regulacji oraz dostosowanie organizacji do nowych wymogów prawnych warto rozpocząć już teraz. W praktyce raportowanie ESG staje się bowiem nie tylko obowiązkiem wynikającym z przepisów, ale również istotnym elementem budowania wiarygodności przedsiębiorstwa, zwiększania jego przewagi konkurencyjnej oraz długoterminowego rozwoju zgodnego z zasadami zrównoważonego rozwoju.
autor: Andrzej Nowak
Prezes zarządu KPAN, doradca podatkowy
Skontaktuj się z nami
Doradca biznesowy skontaktuje się z Tobą
i wspólnie ustalimy czy i jak możemy Ci pomóc?
Pracujemy od poniedziałku do piątku
w godzinach od 8:00 do 16:00
Wypełnij formularz
Więcej z naszego bloga
